Аналитика
Се очекува европската економија скромно да расте оваа година, при што се предвидува дека БДП на еврозоната да порасне за речиси 1,0 проценти. Ова претставува забавување во споредба со 2025 година, делумно поради континуираното влијание на царините, за кои се очекува да ја погодат економската активност посилно во 2026 година отколку во претходната година. Влијанието ќе варира на различни пазари, при што некои економии предвидуваат послаб раст, проценува познатата американска компанија за услуги и инвестиции во комерцијални недвижности CBRE во својот годишен извештај „Перспективи за пазарот на недвижности во регионот на ЈИЕ 2026 година“.
„Не очекуваме понатамошни намалувања на каматните стапки од Европската централна банка (ЕЦБ). Од друга страна, инфлацијата значително се забави. Се очекува просечната инфлација во еврозоната во 2026 година да биде 1,5 проценти, додека на ниво на ЕУ ќе биде нешто повисока. Пониската инфлаторна средина треба да ги поддржи реалните приходи на домаќинствата и да го поттикне растот на потрошувачката во текот на целата година“, велат тие во нивната анализа.
Усвојувањето на вештачката интелигенција се забрзува кај европските компании, што доведува до намалување на бројот на вработени преку природно намалување на бројот на вработени и отпуштања, иако генерално се очекува вкупната стапка на невработеност да се намали до крајот на 2026 година.
ХРВАТСКА – НАЈБРЗОРАСТЕЧКА ЕКОНОМИЈА ВО ЕУ
Хрватска е меѓу најбрзорастечките економии во ЕУ и се очекува овој тренд да продолжи. Иако сегашната стапка на раст е малку под просекот на ЕУ, земјата веќе искористи повеќе од половина од средствата од својот План за закрепнување и отпорност. Проекциите покажуваат дека растот на БДП би можел да се забави на под три проценти во 2026 година.
Сепак, приватната потрошувачка и инвестициите треба да останат силни, поддржани од растот на вработеноста и уште една рекордна туристичка сезона. Инфлацијата се проценува на околу 2,9 проценти во 2026 година, малку пониска од претходната година, но укинувањето на ограничувањата на цените на енергијата и тесниот пазар на трудот би можеле да ја одржат инфлацијата висока.
Влезот на Хрватска во Шенген дополнително го поттикнува туризмот, бидејќи повеќето туристи доаѓаат од остатокот од Европа. Воведувањето на еврото и членството во Шенген зоната без пасош дополнително го зајакнаа туристичкиот сектор преку подобра пристапност и помалку административни пречки. На долг рок, Стратегијата за одржлив развој на туризмот има за цел да ја намали сезонската природа и порамномерно да ги распредели туристичките активности низ регионите.
СРБИЈА: ПОТРОШУВАЧКАТА ГЛАВЕН ДВИГАТЕЛ НА РАСТОТ
И покрај локалните и пошироките политички и економски предизвици, Србија ја одржа својата траекторија на раст, иако со побавно темпо. Проценката на „Оксфорд економикс“ за БДП на Србија во 2025 година е зголемена на 1,9 проценти годишно, благодарение на поповолните економски индикатори во последните месеци. Според Републичкиот завод за статистика, инфлацијата изнесуваше 2,7 проценти годишно во декември, откако се зголеми претходно во годината.
Се очекува потрошувачката да остане главен двигател на растот, додека инвестициите и трговијата ќе останат под влијание на неизвесноста на краток рок поради пошироката нестабилност и послабата надворешна побарувачка.
„Поради глобалните трговски тензии, се очекува надворешната побарувачка да стагнира, со оглед на економската ранливост на главните трговски партнери на Србија. Индустриското производство се намали за 3,4 проценти на годишно ниво во ноември, според најновите статистички податоци. Сепак, растот на реалните приходи би можел да обезбеди отпорност на економијата, додека неодамнешните реформски мерки ќе се фокусираат на либерализација на пазарот на трудот“, се оценува во извештајот на CBRE.
БУГАРИЈА: ВЛЕЗОТ ВО ЕВРОЗОНАТА СО ПОЗИТИВНИ ЕФЕКТИ
Бруто домашниот производ (БДП) на Бугарија порасна за 3,2 проценти во третиот квартал од 2025 година во споредба со истиот период претходната година, првенствено поради силната домашна побарувачка. Потрошувачката на домаќинствата остана стабилна, додека инвестициите нагло се зголемија, компензирајќи го негативниот придонес на нето-извозот. Стратешката позиција на Бугарија во ЕУ – зајакната со влезот во Шенген, напредокот кон еврозоната, отпорната индустриска база и континуираните странски инвестиции во технологија и инфраструктура – треба да ги ублажи потенцијалните негативни влијанија и да ја подобри трговијата преку поефикасни регулаторни процеси, пишува Biznes.rs.
„Овој моментум обезбедува поволна основа за влез на Бугарија во еврозоната во јануари 2026 година. Искуството на петте земји од Централна и Источна Европа кои го усвоија еврото покажува дека членството во еврозоната го поттикнува растот преку подлабока интеграција, поголема доверба на инвеститорите и поповолни финансиски услови“, се наведува во анализата.
СЛОВЕНИЈА ЕДНА ОД НАЈОТВОРЕНИТЕ ЕКОНОМИИ
Словенија е една од најотворените економии во ЕУ, при што извозот и увозот на стоки и услуги сочинуваат повеќе од 150 проценти од БДП во 2024 година. До 2025 година, околу 60 проценти од средствата од Фондот за закрепнување и отпорност се исплатени, но се очекува забрзана апсорпција и целосна имплементација на средствата. Се очекува потрошувачката на домаќинствата да остане клучен двигател на растот во текот на целата година.
Се предвидува растот на БДП да забави на околу 2,3 проценти во 2026 година, при што домашната побарувачка ќе остане главен двигател на растот поради надворешните предизвици што влијаат на малата и отворена економија. Дезинфлацијата во 2025 година првенствено беше поттикната од пониските цени на храната и намалувањето на трошоците за енергија на годишна основа, при што инфлацијата падна на 2,3 проценти на крајот на 2025 година и се очекува да остане таму, освен ако не се случат значителни промени.
Словенија продолжува да се соочува со структурни предизвици на пазарот на трудот, вклучувајќи значителен недостиг на работна сила и несовпаѓање на вештините. Дополнителни ризици се поврзани со политичката неизвесност, што би можело да ги намали инвестициите и да ги охрабри домаќинствата да штедат повеќе отколку да трошат, се наведува во извештајот.
(Фото: Загреб, Nick Savchenko, CC)
